Ochrona przed upałem dla dzieci i młodzieży

W Niemczech temperatura coraz częściej przekracza 30 stopni. Przy ładnej pogodzie dzieci i młodzież często spędzają dużo czasu na świeżym powietrzu – bawiąc się, uprawiając sport lub spotykając się z przyjaciółmi. Jednocześnie upał stanowi obciążenie dla organizmu. Dzięki kilku prostym środkom można uniknąć zagrożeń dla zdrowia.

Dzieci i młodzież często mają większe trudności z oceną zagrożeń związanych z wysokimi temperaturami niż dorośli. Podczas zabawy lub uprawiania sportu wiele z nich zapomina o piciu lub zbyt późno dostrzega sygnały ostrzegawcze wysyłane przez organizm.

Silne upały mogą prowadzić do odwodnienia, problemów z krążeniem lub wyczerpania cieplnego. Szczególnie narażone są dzieci i młodzież podczas intensywnej aktywności fizycznej, bezpośredniego nasłonecznienia lub gdy piją zbyt mało.

Zasadniczo obowiązuje zasada: im młodsze dziecko, tym wrażliwiej reaguje na wysokie temperatury.

Najchłodniejsze i najprzyjemniejsze pory dnia to poranki i wczesny wieczór. Dłuższe przebywanie na świeżym powietrzu, a także uprawianie sportu, jazda na rowerze lub inne wymagające aktywności fizyczne należy w miarę możliwości przenieść na te pory dnia.     

Promieniowanie słoneczne jest szczególnie intensywne między godz. 10:00 a 17:00. W tym czasie dzieci powinny w miarę możliwości bawić się w cieniu lub przebywać w chłodniejszych pomieszczeniach. Osoby przebywające na zewnątrz powinny ograniczyć wysiłek fizyczny.

Najlepszą ochroną przed upałem, słońcem i promieniowaniem UV jest odpowiednia odzież.  

Zaleca się

• jasną odzież,  
• luźne i przewiewne kroje, 
• materiały oddychające, takie jak włókna naturalne, np. bawełna lub len, 
• nakrycie głowy z daszkiem lub szerokim rondem, 
• okulary przeciwsłoneczne. 

Ponadto wszystkie odkryte partie skóry należy posmarować wodoodpornym kremem przeciwsłonecznym o współczynniku ochrony 50 lub 50+. Aby zapewnić dobrą ochronę, krem przeciwsłoneczny należy nałożyć najlepiej już na pół godziny przed wyjściem na zewnątrz i regularnie go odnawiać – zwłaszcza po kąpieli lub w przypadku intensywnego pocenia się. Należy zachować ostrożność również przy zachmurzonym niebie.

Wraz ze wzrostem temperatury wzrasta również zapotrzebowanie na płyny. Dzieci i młodzież powinny regularnie pić i nie czekać, aż pojawi się pragnienie. 

Proszę wspierać swoje dziecko w tym zakresie,

• podając mu do każdego posiłku niesłodzony napój, 
• przypominając mu o regularnym piciu, 
• zapewnić dziecku wystarczającą ilość napojów podczas zajęć sportowych. 

Najlepiej sprawdzają się woda, mocno rozcieńczone napoje gazowane z sokiem oraz niesłodzone herbaty owocowe lub ziołowe. Napoje mogą być schłodzone, ale nie powinny być podawane lodowato zimne.  

Szczególnie po uprawianiu sportu lub dłuższym przebywaniu na słońcu należy zadbać o odpowiednie nawodnienie organizmu. Pokarmy bogate w wodę, takie jak melony, ogórki, jagody czy pomidory, dodatkowo wspomagają nawodnienie organizmu.

Latem można uprawiać piłkę nożną, jeździć na rowerze lub wykonywać inne aktywności sportowe. Jednak w przypadku dużych upałów trening należy w miarę możliwości przenieść na chłodniejsze godziny poranne lub wieczorne.

Należy pamiętać o regularnych przerwach na picie oraz wystarczających okresach odpoczynku w cieniu. W przypadku zawrotów głowy, mdłości lub bólu głowy należy natychmiast przerwać wysiłek fizyczny.

Najskuteczniejszą strategią zapewnienia chłodu w domu jest wietrzenie o odpowiedniej porze dnia:   

• Wietrzenie w nocy i wczesnym rankiem,  
• w ciągu dnia należy zamknąć okna oraz
• rolety, zasłony lub żaluzje. 

Wentylator co prawda nie schładza powietrza, ale często zapewnia większy komfort. Strumień powietrza nie powinien jednak być stale skierowany bezpośrednio na ciało.

W nocy lekka bielizna nocna i cienki letni koc sprzyjają spokojnemu senowi.

Pływanie i kąpiele zapewniają przyjemne ochłodzenie. Jednak po dłuższym przebywaniu na słońcu Państwa dziecko nie powinno wskakiwać do zimnej wody w stanie przegrzania, lecz najpierw powoli schłodzić organizm, aby układ krążenia mógł dostosować się do różnicy temperatur. Proszę wyjaśnić, że zapaść krążeniowa w wodzie wiąże się z poważnym ryzykiem utonięcia.

Stosowanie filtrów przeciwsłonecznych jest szczególnie ważne podczas przebywania nad wodą i w wodzie. Podczas pluskania się i pływania koszulka z krótkim rękawem lub koszulka z ochroną UV dodatkowo chroni skórę na ramionach i plecach. Po kąpieli należy ponownie nałożyć filtr przeciwsłoneczny.

Ważne: Nawet dzieci w wieku szkolnym nie powinny bawić się nad wodą ani w wodzie bez nadzoru. W przypadku młodzieży szczególnie ważne jest, aby potrafiła ona właściwie ocenić swoje umiejętności pływackie, pływała wyłącznie w wyznaczonych miejscach kąpielowych i pod żadnym pozorem nie wskakiwała do nieznanych akwenów.

Następujące objawy mogą wskazywać na stres cieplny lub początkowe wyczerpanie cieplne: 

• Obfite pocenie się, 
• zaczerwieniona twarz, 
• bóle głowy, 
• zawroty głowy, 
• nudności, 
• szumy w uszach, 
• zmęczenie, 
• trudności z koncentracją, 
• niezwykłe osłabienie lub apatia. 

W razie podejrzeń należy natychmiast przenieść dziecko w cień lub do chłodnego pomieszczenia. W razie potrzeby należy zdjąć zbyt ciepłą odzież, przyłożyć wilgotne, niezbyt zimne okłady oraz zaproponować dziecku coś do picia.

Udar słoneczny może wystąpić, gdy głowa i kark są przez dłuższy czas narażone na bezpośrednie działanie promieni słonecznych. Szczególnie narażone są dzieci bez nakrycia głowy. Pod wpływem silnego nasłonecznienia głowa i kark ulegają przegrzaniu, co może powodować podrażnienie opon mózgowych. 

Typowe objawy udaru słonecznego mogą obejmować:

• bóle głowy, 
• zawroty głowy, 
• nudności i wymioty, 
• zmęczenie, 
• rozpalenia i zaczerwienienia twarzy. 

W razie podejrzenia należy natychmiast przenieść dziecko w cień lub do chłodnego miejsca. Należy schłodzić głowę i kark wilgotnym ręcznikiem. Uwaga: Nie należy stosować okładów chłodzących z zamrażarki – nagły chłód może spowodować zbyt silne skurczenie naczyń krwionośnych, co może nasilić nagromadzenie ciepła w głowie i doprowadzić do zapaści krążeniowej. 

Jeśli dolegliwości nie ustępują lub pojawiają się dodatkowe objawy, należy zgłosić się do lekarza.

Gdy w warunkach ekstremalnego upału organizm nie jest już w stanie regulować temperatury, dochodzi do udaru cieplnego. Udar cieplny stanowi stan nagły i może spowodować uszkodzenie narządów, takich jak serce, płuca i mózg.   

Objawami ostrzegawczymi mogą być:

• gorąca, zaczerwieniona skóra, 
• brak pocenia się pomimo dużego upału, 
• silny ból głowy, 
• wymioty, 
• apatia, a nawet zaburzenia świadomości, 
• drgawki.

Udar cieplny wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. W takim przypadku należy wezwać pogotowie ratunkowe pod numerem 112.