12 pytań dotyczących zajęć całodziennych

Od 1 sierpnia 2026 r. w Nadrenii Północnej-Westfalii będzie obowiązywać prawo do całodziennej opieki. Prawo to obejmie początkowo wszystkich uczniów klas pierwszych, a następnie będzie corocznie rozszerzane. Być może zastanawiają się Państwo, co to konkretnie oznacza, ile kosztuje całodzienna opieka lub jak wygląda sytuacja w czasie wakacji? Zebraliśmy dla Państwa odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania rodziców.

Od 1 sierpnia 2026 r. wszystkie dzieci w Nadrenii Północnej-Westfalii, które rozpoczynają naukę w klasie pierwszej, będą miały prawo do opieki całodziennej.

Prawo to rozszerza się co roku o kolejny poziom nauczania:

• Rok szkolny 2026/27: Klasa 1
• Rok szkolny 2027/28: Klasy 1 i 2
• Rok szkolny 2028/29: Klasy od 1 do 3
• Rok szkolny 2029/30: Klasy od 1 do 4

Podstawą prawnego uprawnienia jest federalna ustawa o wsparciu edukacji całodziennej (GaFöG).

Nie, opieka całodzienna jest ofertą dobrowolną. W Nadrenii Północnej-Westfalii nie ma obowiązku korzystania z opieki całodziennej. Opieka całodzienna w NRW stanowi całodzienną ofertę opieki i edukacji.

Jako rodzice sami Państwo decydują, czy chcą Państwo ubiegać się o miejsce dla swojego dziecka. Jeśli nie chcą Państwo skorzystać z tego uprawnienia, Państwa dziecko nie będzie uczestniczyć w opiece całodziennej.

Ważne jest, aby pamiętać: Jeśli zapisują Państwo dziecko do udziału w zajęciach pozalekcyjnych w ramach OGS, zawierają Państwo umowę o opiekę. Umowa ta jest wiążąca przez cały rok szkolny i zazwyczaj zobowiązuje do regularnego, w miarę możliwości pełnego uczestnictwa w zajęciach. Rezygnacja jest możliwa jedynie w wyjątkowych przypadkach. Uczestnictwo w regularnych zajęciach edukacyjnych poza szkołą (np. w klubie sportowym lub szkole muzycznej) oraz pojedyncze terminy osobiste (np. uroczystości rodzinne) pozostają możliwe po uzgodnieniu.

W Nadrenii Północnej-Westfalii prawo do całodziennej opieki jest zazwyczaj realizowane w ramach programu „Offene Ganztagsschule” – w skrócie OGS. 

OGS oznacza: opiekę, w razie potrzeby przed rozpoczęciem zajęć lekcyjnych i po ich zakończeniu, obiad, czas na naukę lub pomoc w odrabianiu zadań domowych oraz różnorodną ofertę edukacyjną i rekreacyjną w godzinach popołudniowych, często we współpracy z innymi partnerami, takimi jak kluby sportowe lub instytucje kulturalne. 

W zajęciach pozalekcyjnych w ramach OGS uczestniczą wyłącznie dzieci zapisane do programu; wszystkie pozostałe dzieci po zakończeniu zajęć szkolnych wracają do domu. W niektórych szkołach oprócz OGS oferowane są również krótsze formy opieki o mniejszym zakresie. W celu uzyskania dalszych informacji prosimy o kontakt ze szkołą lub lokalnym urzędem ds. młodzieży. 

W punkcie 3 wspólnego rozporządzenia „Otwarte szkoły całodzienne oraz pozalekcyjne oferty całodzienne i opiekuńcze w szkolnictwie podstawowym” przedstawiono cechy charakterystyczne otwartej szkoły całodziennej opartej na wspólnej koncepcji edukacyjnej szkoły i pomocy dla młodzieży.

To gminy same decydują, w jaki sposób zaspokoją to prawo – czy to poprzez OGS, czy też placówkę pomocy dzieciom i młodzieży. Niemal wszystkie szkoły podstawowe w Nadrenii Północnej-Westfalii są jednak szkołami całodziennymi z otwartym systemem opieki.

Program całodzienny trwa zazwyczaj do godziny 16:00 we wszystkie dni szkolne, a w niektórych przypadkach nawet dłużej. Niektóre szkoły oferują dodatkową opiekę w godzinach przed i po zajęciach, na przykład przed oficjalnym rozpoczęciem lekcji od godz. 7:00 lub po godz. 16:00. Może to jednak wiązać się z dodatkowymi kosztami. Ważne jest, aby Państwa dziecko codziennie do godz. 15:00 obowiązkowo uczestniczyło w zajęciach w ramach programu OGS. Wyjątki można uzgodnić na miejscu, jednak z reguły przewiduje się uczestnictwo we wszystkich dniach.

Konkretne zasady są określone w rozporządzeniu dotyczącym programu OGS lub w umowie o opiekę, którą zawierają Państwo podczas zapisywania dziecka.

Uczestnictwo w zajęciach pozalekcyjnych w ramach programu otwartej opieki całodziennej nie jest bezpłatne. Wysokość miesięcznych opłat ustalają gminy i może się ona różnić w zależności od miejsca zamieszkania. Opłaty są zróżnicowane w zależności od rocznego dochodu rodziców, co stanowi ulgę dla rodzin o niskich dochodach. Kto zarabia mniej, ten płaci mniej. W niektórych przypadkach nawet nic.

Dodatkowo należy liczyć się z kosztami obiadów. Również w przypadku zajęć wakacyjnych mogą być pobierane dodatkowe opłaty.

Dokładne wysokość opłat dla Państwa dziecka można uzyskać w urzędzie miasta lub u organu prowadzącego szkołę.

Jeśli nie są Państwo w stanie pokryć opłaty w całości lub tylko częściowo ze środków własnych, mogą Państwo złożyć wniosek o obniżenie opłaty w Urzędzie ds. Młodzieży.

Tak, prawo to wyraźnie obejmuje okresy wakacyjne. Dopuszczalne są jednak przerwy w działalności trwające łącznie do 4 tygodni w ciągu roku szkolnego w okresie wakacyjnym. Zasady dotyczące wakacji różnią się w zależności od gminy. Zajęcia wakacyjne mogą odbywać się w ramach programu OGS, jednak gmina może również oferować inne formy opieki wakacyjnej. Również miejsce, w którym odbywa się opieka wakacyjna, jest regulowane w różny sposób. Może ona mieć miejsce w szkole dziecka lub w innym centralnym miejscu. Czasami zajęcia wakacyjne w ramach otwartych szkół całodziennych są organizowane wspólnie dla kilku szkół w jednym obiekcie.

Proszę zapytać organ prowadzący szkołę, jak regulowane są okresy zamknięcia w szkole Państwa dziecka oraz gdzie odbywa się opieka.

Tak. Każde dziecko, które w sierpniu 2026 r. rozpocznie naukę w szkole i będzie uczęszczało do klasy pierwszej, ma prawo do opieki całodziennej. Decydujące znaczenie ma klasa, do której uczęszcza dziecko, a nie rok urodzenia.

Lokalne organy pomocy społecznej dla młodzieży (Urząd ds. Młodzieży) są prawnie zobowiązane do zapewnienia oferty dostosowanej do potrzeb. Oznacza to, że jeśli nie ma wolnego miejsca, na przykład w szkole całodziennej typu otwartego, mogą Państwo zwrócić się z pisemnym wnioskiem do właściwej instytucji pomocy społecznej dla młodzieży (Urząd ds. Młodzieży). W przypadku sporu roszczenie to można dochodzić na drodze sądowej.

Prawo do miejsca w placówce opieki pozaszkolnej (OGS) nabywane jest stopniowo, w miarę kolejnego rocznika. Dla uczniów trzeciej klasy prawo to zostanie zagwarantowane dopiero od roku szkolnego 2028/29. Nie oznacza to jednak, że Państwa dziecko nie może mimo to uczęszczać do OGS. Wiele gmin zapewnia wystarczającą liczbę miejsc dla wszystkich dzieci jeszcze przed pełnym nabyciem prawa do opieki. Prosimy zatem o zasięgnięcie informacji w Państwa gminie.

W przypadku otwartych szkół specjalnych z całodziennym trybem nauczania obowiązują przepisy opisane powyżej. Wiele szkół specjalnych w Nadrenii Północnej-Westfalii funkcjonuje jednak również jako szkoły z obowiązkowym całodziennym trybem nauczania. Oznacza to, że całodzienny tryb nauczania stanowi część regularnego dnia szkolnego. Wszyscy uczniowie mają obowiązek uczestniczyć w zajęciach dydaktycznych oraz w zajęciach w ramach programu całodziennego. Nie jest zatem wymagana dodatkowa rejestracja w celu uczestnictwa w programie całodziennym.

Tak, również dzieci uczęszczające do szkół specjalnych mają prawo do opieki całodziennej. Wiele szkół specjalnych to szkoły całodzienne o ustalonym harmonogramie zajęć. Oznacza to, że lekcje, zajęcia wspomagające oraz inne aktywności odbywają się w ciągu całego dnia. Jednak ramy czasowe szkół specjalnych o ustalonym harmonogramie zajęć nie są wystarczające, aby spełnić wynikające z prawa wymagania. 

W ramach programu wsparcia „Ganztag Plus” kraj związkowy Nadrenia Północna-Westfalia udostępni od roku szkolnego 2026/2027 dodatkowe środki na stworzenie dodatkowych ofert opieki i edukacji, na przykład po południu lub w czasie wakacji. Te dodatkowe oferty przyczyniają się do zaspokojenia ustawowego prawa do całodziennej opieki. Aby skorzystać z ofert w ramach programu „Ganztag Plus”, wymagana jest rejestracja; mogą również obowiązywać opłaty rodzicielskie. Pytania i odpowiedzi dotyczące programu można znaleźć w sekcji FAQ poświęconej programowi „Ganztag Plus” na portalu edukacyjnym NRW.